Back to top

Cumartesi Anneleri'nin haftalık buluşmasına saldırı

Durum: 
Saldırı
Vaka Hakkında

18 Kasım 2020 tarihinde, İstanbul 21i Asliye Ceza Mahkemesi, 25 Ağustos 2018 günü Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın 700. hafta buluşması için Galatasaray Meydanında toplananlara polisin şiddet kullanarak müdahale etmesinin ardından gözaltına aldığı 46 kişi hakkında dava açtı.

25 Ağustos 2018 Cumartesi günü, kamuoyunda Cumartesi Anneleri olarak bilinen sivil toplum oluşumunun öncülüğünde gerçekleşen barışçıl eylem, polis tarafından güç kullanılarak dağıtıldı ve içinde kayıp yakınlarının da bulunduğu 47 kişi gözaltına alındı. Protestocular aynı gün akşam saatlerinde serbest bırakılırken orantısız güç kullanan polis memurları hakkında henüz hiçbir işlem başlatılmadı.

About Cumartesi Anneleri/İnsanları

Cumartesi Anneleri, kayıp yakınları ve hak savunucularından oluşan ve 1990’lı yıllarda gözaltında kaybedilen kişilerin bulunması için 1995 yılından beri her Cumartesi Galatasaray Meydanında toplanarak adalet talep eden bir sivil toplum oluşumudur. İnsan hak savunucuları ve kayıp yakınları ilk kez 27 Mayıs 1995 tarihinde "Gözaltındaki kayıplar son bulsun, kayıpların akıbeti açıklansın, sorumlular bulunsun ve yargılansın" talebiyle Galatasaray’da oturma eylemi düzenlediler.

30 Kasım 2020
Türkiye: Cumartesi Anneleri/İnsanları ve destekçilerine barışçıl toplantı sebebiyle dava açıldı

18 Kasım 2020 tarihinde, İstanbul 21i Asliye Ceza Mahkemesi, 25 Ağustos 2018 günü Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın 700. hafta buluşması için Galatasaray Meydanında toplananlara polisin şiddet kullanarak müdahale etmesinin ardından gözaltına aldığı 46 kişi hakkında dava açtı. 46 kişi “kanuna aykırı toplantı ve yürüyüşe silahsız katılarak ihtara rağmen kendiliklerinden dağılmayarak” 2911 Nolu Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanuna muhalefetle suçlanıyorlar (Madde 32). Haklarında dava açılanlar arasında kayıp yakınları ile Cumartesi Anneleri/İnsanları’yla dayanışmak amacıyla gelen sendikacılar, gazeteciler ve öğrenciler ve insan hakları savunucuları da bulunuyor. Davanın ilk duruşması 25 Mart 2021 tarihinde görülecek.

Cumartesi Anneleri, kayıp yakınları ve hak savunucularından oluşan ve 1990’lı yıllarda gözaltında kaybedilen kişilerin bulunması için 1995 yılından beri her Cumartesi Galatasaray Meydanında toplanarak adalet talep eden bir sivil toplum oluşumudur. İnsan hak savunucuları ve kayıp yakınları ilk kez 27 Mayıs 1995 tarihinde "Gözaltındaki kayıplar son bulsun, kayıpların akıbeti açıklansın, sorumlular bulunsun ve yargılansın" talebiyle Galatasaray’da oturma eylemi düzenlediler. 13 Mart 1999’a kadar her Cumartesi sürdürdükleri eylemlerine, artan polis baskısı ve gözaltılar sebebiyle ara verdiler. On yıl sonra, 31 Ocak 2009’da tekrar Galatasaray’da toplanmaya başlayan Cumartesi Anneleri/İnsanları 25 Ağustos 2018’e kadar herhangi bir engelleme olmadan oturma eylemi ve basın açıklaması yapmayı sürdürdüler.

İddianamede Beyoğlu İlçe Emniyet Müdürlüğünün Beyoğlu Kaymakamlığına, “yapılacak toplantıyla ilgili kolluk kuvvetlerine herhangi bir bildirimde bulunulmadığı, dolayısıyla yasaklanması” talebiyle sunduğu ve Kaymakamlık tarafından onaylanan Olur belgesine atıf yapılıyor. İddianamede ayrıca, 25 Ağustos 2018’de topluluğa zorla müdahale edip 47 göstericiyi şiddet kullanarak gözaltına alan polis tarafından hazırlanan olay tutanağından da alıntılar yer alıyor. 7 sayfalık iddianamenin ilk beş sayfasında ise haklarında suçlama bulunan 46 kişinin kimlik bilgileri ile birlikte alanda görevli sekiz çevik kuvvet polisi de müşteki olarak listeleniyor.

25 Ağustos 2018 günü, Cumartesi Anneleri ve eyleme destek verenlerden oluşan grup 700. buluşmaları için her hafta olduğu gibi Galatasaray Meydanında toplanmak üzere harekete geçti. Ne var ki grup, kaymakamlık tarafından eyleme izin verilmediği gerekçesiyle polis tarafından durduruldu. Grubun dağılmaması üzerine polis, kalabalığı zorla dağıtmak için biber gazı, tazyikli su ve plastik mermiyle müdahalede bulundu. Video görüntüleri ve görgü tanıklarının ifadelerine göre aralarında kayıp yakınları, insan hakları savunucuları, sendikacılar, gazeteciler ve milletvekillerinin de bulunduğu göstericiler polis tarafından darp edildi ve yerlerde sürüklendi.

Polisin aşırı güç kullanması sonucunda bazı göstericiler yaralandı ve gözaltına alınan 47 kişi plastik kelepçeyle kolları arkadan bağlanarak gözaltına alındılar.

Gözaltına alınanlar, yaklaşık yedi saat boyunca elleri kelepçeli bir şekilde polis otobüslerinde bekletildi, daha sonra sağlık kontrolünden geçirilerek ifadeleri alınmak üzere İstanbul Emniyet Müdürlüğüne götürüldüler. Tamamı gece saatlerinde serbest bırakıldı. Toplanmaya katılmak üzere alanda bulunan insan hakları savunucuları dahil 46 kişi hakkında barışçıl gösteri haklarını kullanmak istemeleri sebebiyle dava açılmasına rağmen göstericilere aşırı güç kullanan polisler hakkında bugüne dek herhangi bir işlem yapılmadı.

Front Line Defenders toplanma sırasında gözaltına alınan 46 kişi hakkında açılan davanın siyasi saiklerle açıldığına inanmakta ve barışçıl bir biçimde toplanan Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın kriminalize edilme gayretlerinden derin endişe duymaktadır. Ayrıca, barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünün, Türk hukuku ve başta Türkiye’nin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olmak üzere, birçok uluslararası belge tarafından güvence altına alındığını hatırlatır.

Front Line Defenders, Türkiye’deki yetkililerini, Cumartesi Anneleri/İnsanları’na ve onlara destek vermeye gelen göstericilere yöneltilen tüm suçlamaların düşürülmesini sağlamaya ve toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünü güvence altına almaya davet etmektedir. İlaveten, 25 Ağustos 2018 günü Galatasaray Meydanı’nda polisin aşırı güç kullandığı iddialarına ilişkin kapsamlı ve tarafsız soruşturma yapılarak, sorumlu polislerin uluslararası standartlara uygun olarak yargılanmalarını sağlamaya teşvik etmektedir.

30 Kasım 2020
Galatasaray Meydanı’nda 1995 yılından beri her hafta toplanan Cumartesi Anneleri’nin barışçıl protesto hakkı güvence altına alınmalıdır

25 Ağustos 2018 Cumartesi günü, kamuoyunda Cumartesi Anneleri olarak bilinen sivil toplum oluşumunun öncülüğünde gerçekleşen barışçıl eylem, polis tarafından güç kullanılarak dağıtıldı ve içinde kayıp yakınlarının da bulunduğu 47 kişi gözaltına alındı. Protestocular aynı gün akşam saatlerinde serbest bırakılırken orantısız güç kullanan polis memurları hakkında henüz hiçbir işlem başlatılmadı.

Cumartesi Anneleri, kayıp yakınları ve hak savunucularından oluşan ve gözaltında kaybedilen kişilerin bulunması için 1995 yılından beri her Cumartesi Galatasaray Meydanı’nda toplanarak adalet talep eden bir sivil toplum oluşumudur. Cumartesi Anneleri’nin oturma eylemleri, Hasan Ocak'ın 21 Mart 1995'te gözaltına alınması ve 58 gün sonra işkenceyle öldürülmüş bedeninin Kimsesizler Mezarlığı'nda bulunmasıyla başlamıştı. İlk kez 27 Mayıs 1995 Cumartesi günü saat 12.00'de "Gözaltındaki kayıplar son bulsun, kayıpların akıbeti açıklansın, sorumlular bulunsun ve yargılansın" talebiyle Galatasaray'da oturma eylemi düzenleyen Cumartesi Anneleri, 1995-1999 yıllarında her Cumartesi aynı taleple toplandı. Gözaltı ve polis baskılarının artmasıyla eylemlere 13 Mart 1999’da ara verildi. 10 yıl aradan sonra 31 Ocak 2009’da tekrar düzenli olarak toplanmaya başlayan Cumartesi Anneleri, 25 Ağustos’ta 700. hafta buluşmasını gerçekleştirmek üzere her zamanki toplanma mekanı olan Galatasaray Meydanı’nda buluşma çağrısı yaptı. Hakikat Adalet Hafıza Merkezi’ne göre, 12 Eylül 1982’den beri Türkiye’de en az 1352 kişi zorla kaybedildi. Dosyasına ulaşılabilen 344 kişiden yalnızca 2 kişiyle ilgili açılan 2 davada mahkûmiyet kararı verildi. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Türkiye hakkında pekçok defa mahkumiyet kararı verdi.

25 Ağustos 2018 günü, 90’lı yıllarda kaybedilen yakınlarının akıbetinin açıklanması ve sorumluların yargılanması talebiyle, Cumartesi Anneleri ve eyleme destek veren hak savunucularından oluşan grup 700. buluşmaları için her hafta olduğu gibi Galatasaray Meydanı’nda toplanmak üzere hareket geçti. Grup, valilik tarafından eyleme izin verilmediği gerekçesiyle polis tarafından durduruldu. Grubun dağılmaması üzerine polis, kalabalığı zorla dağıtmak için biber gazı, tazyikli su ve plastik mermiyle müdahelede bulundu. Aralarında kayıp yakınlarının ve milletvekillerinin de bulunduğu birçok kişi polis tarafından darp edildi ve yerlerde sürüklendi. Polis memurlarının darbeleri nedeniyle bazı kişilerin vücutlarında derin yaralar ve kesikler oluştuğu belirtildi. Müdahelenin ardından 47 kişi plastik kelepçe ile kolları arkadan bağlanarak gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar, yaklaşık yedi saat boyunca elleri kelepçeli bir şekilde polis otobüslerinde bekletildi, daha sonra sağlık kontrolünden geçirilerek ifadeleri alınmak üzere İstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne götürüldü. Gözaltına alınanların tümü aynı gün saat 20.20 itibariyle serbest bırakıldı. 'Toplantı ve Gösteri Yürüyuşleri Kanunu'na muhalefet ettikleri gerekçesiyle protestoya katılanlar hakkında cezai soruşturma başlatılırken orantısız güç kullanan polis memurları hakkında henüz hiçbir işlem yapılmadı.

Olayın ardından 27 Ağustos Pazartesi günü yaptığı açıklamada İç İşleri Bakanı, Cumartesi Anneleri hakkında "Doğrudan doğruya terör örgütünün sözcülüğünü yapıyorlar (…) Annelik kavramı üzerinden bir mağduriyet oluşturup, hem teröre bir mağduriyet maskesi giydirmeye çalışıyorlar, hem de toplumu ayrıştırmaya çalışıyorlar." ifadelerini kullandı. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik ise “Bu [müdahele], annelere karşı bur tutum değildir. Oradaki terör gruplarının burayı bir eylem alanına dönüştürmesine karşıdır.” açıklamasında bulundu.

Front Line Defenders, Cumartesi Anneleri’nin 700. hafta eyleminin yasaklanmasından ve Cumartesi Anneleri’ne destek amacıyla Galatasaray Meydanı’nda toplanan barışçıl protestocuların polis tarafından hedef alınmasından büyük üzüntü duymaktadır. Barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğü, Türk hukuku ve başta Türkiye’nin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olmak üzere birçok uluslararası belge tarafından güvence altına alınmıştır. Front Line Defenders, Türkiye’deki yetkilileri, Cumartesi Anneleri’nin ve beraberindeki hak savunucularının toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünü güvence altına almaya ve polisin orantısız güç kullanımına yönelik iddiaları etkili bir şekilde soruşturmaya davet etmektedir.