Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն
Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոնը (CCMS) մարդու իրավունքների պաշտպանության տեղական հասարակական կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է 2009 թվականին Հայաստանի Լոռու մարզում։Կազմակերպությունը հիմնադրվել է տասը տարբեր գյուղերից ակտիվիստների կողմից՝ որոշումների կայացման գործընթացներում և ենթակառուցվածքների զարգացման մեջ քաղաքացիական մասնակցության ժողովրդավարական սկզբունքները խթանելու նպատակով։
CCMS-ը ակտիվ է այնպիսի բնագավառներում, ինչպիսիք են բնապահպանական պաշտպանությունը, հանրային առողջությունը, մարդու իրավունքները, երիտասարդների հզորացումը և սոցիալ-տնտեսական զարգացումը։ Կենտրոնի գործունեությունը ներառում է ֆորմալ և ոչ ֆորմալ կրթական նախաձեռնություններ, քաղաքացիական ներգրավվածություն և քաղաքացիական նախագծերի աջակցություն։Իր աշխատանքի և այլ ազգային ու միջազգային ՀԿ-ների հետ համագործակցության միջոցով CCMS-ը ոչ միայն լուծում է հրատապ բնապահպանական և քաղաքացիական խնդիրներ, այլև հիմք է դնում Հայաստանում ավելի ակտիվ և տոկուն քաղաքացիական հասարակության համար։
Տարիների ընթացքում իր ջանքերի արդյունքում CCMS-ին հաջողվել է կանգնեցնել մի շարք վնասակար ներդրումներ և կանխել մասնավոր ընկերություններին Լոռու, Տավուշի, Կոտայքի, Վայոց Ձորի և Սյունիքի մարզերում 20 նոր հանքավայրերի բացումը, որոնք կունենային լուրջ ազդեցություն մարդու իրավունքների վրա։2015 թվականին CCMS-ը՝ իր գործընկերների և տեղական բնակիչների հետ միասին, ղեկավարեց «S.O.S. Metz Ayrum» արշավը՝ Լոռու մարզում երկրորդ պոչամբարի կառուցումը կանգնեցնելու համար։Մասնավոր ընկերությունը նախատեսում էր պահեստավորել հանքարդյունաբերական գործունեությունից առաջացող կեղտաջրերը, չնայած այն հանգամանքին, որ դա ավելի կաղտոտեր տարածքը և լուրջ ռիսկեր կստեղծեր տեղական բնակչության առողջության համար։Այս տեղական մակարդակով ղեկավարվող արշավի շնորհիվ շինարարությունը դադարեցվեց։
CCMS-ը նաև իրականացնում է հետազոտական գործունեություն՝ ուսումնասիրելու ծանր մետաղների և այլ թունավոր նյութերի առկայությունը Հայաստանի հիմնական հանքարդյունաբերական մարզերում՝ Լոռի, Կոտայք, Արագածոտն և Արարատ։Այս ջանքերը հիմք են դրել տեղեկացված գործունեության և արդյունավետ համայնքի կողմից ղեկավարվող գործողությունների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգային և կայուն փոփոխություններ իրականացնել երկրի բնապահպանական քաղաքականության և առողջապահական ստանդարտների մեջ։Օրինակ՝ այս ուսումնասիրությունները նախադեպ ստեղծեցին, երբ 2021 թվականին Լոռու մարզի Թումանյան քաղաքի շուրջ 70 բնակիչներ որոշեցին պաշտպանել իրենց առողջ և մաքուր շրջակա միջավայրի իրավունքը՝ դատի տալով հանքարդյունաբերական ընկերությանը։Այս դատը դեռ շարունակվում է։
Հայաստանի տնտեսությունը մեծապես կախված է հանքարդյունաբերական ոլորտից, որը ապահովում է արժեքավոր ռեսուրսներ և աշխատանքի հնարավորություններ։Սակայն անարդյունավետ կարգավորումը և համապատասխան մեղմացման միջոցների պակասը հանգեցրել են էկոհամակարգ թունավոր ծանր մետաղների արտանետմանը։CCMS-ի աշխատանքը՝ ընդդիմանալու նոր հանքերի բացմանը, ինչպես նաև բնապահպանական խնդիրների վերաբերյալ իր հետազոտությունները, վերջին տարիներին դարձել են բազմաթիվ հարձակումների առարկա, ներառյալ զրպարտչական արշավներ մեդիայում և հանրային մասնակցության դեմ ուղղված ռազմավարական դատական հայցեր (SLAPPs) հանքարդյունաբերական ընկերությունների կողմից։CCMS-ը այս հարձակումները դիտում է որպես իրենց լռեցնելու և իրենց աշխատանքը կատարելուց խոչընդոտելու փորձ։Չնայած այս հարձակումներին՝ CCMS-ի նպատակն է շարունակել աշխատել տեղական համայնքների հետ շրջակա միջավայրի բարելավման համար և նախատեսում է բացել ակտիվիզմի դպրոց տեղական համայնքային առաջնորդների համար։
